Bu günlerde etrafımızda yine bir kurban bayramı kutlanmaktadır. Belki bugün bazı kurbanların kesildiğine tanık oldunuz eğer olmadıysanız dört gün boyunca muhakkak olursunuz. Bu günlerde genellikle düşündüğüm budur. Acaba insanlar neden kurban keserler siz hiç bu soruyu kendi kendinize sordunuz mu? Kurban nedir? Ne amaçla kesilir? Bu eylem bizim kültürümüze nasıl girdi ve ne zamandan beri uygulanıyor. Aslında bu uygulama tarih içerisinde bir çok kültür ve inançlarda görülen bir şeydir. İnsanlar yeryüzünde bulundu bulunalı kurban kesmişlerdir. Ve dini bir tören içerisinde uygulamışlardır. Öyleyse kurbanın anlamı ve önemi nedir? Bu inançlara ve kültürlere göre değişiyor insanlar değişik amaçlarla kurban kesiyorlar. Örneğin kimileri et yemek için kurban keserken, kimisi de adet olarak görüyor ve adet yerini bulsun diye kesiyor. Kimileri de benim babam gibi konu komşuya ayıp olmasın diye kesiyor. Bazıları da İslam inancında olduğu gibi hem fakirler doysun hem de dinimizin bir farzıdır diyerek kurban kesiyorlar.

Yahudi inancına baktığımızda ise kurbanın insanın günahına dayanan bir eylem olduğunu görüyoruz. Şu anda Yahudilerin tapınağı olmadığı için onlar kurban kesmiyorlar ama Yahudi inancında kurban günahların bağışlanmasını sağlamak için kesilirdi. Bize gelince Hıristiyanlıkta kurban kesme gibi uygulamamız yoktur ama Yahudilerden kaynaklanan bir kurban inancı vardır. Yahudiler daha önce de bahsettiğim fısıh denilen bayramlarında günahların bağışlanması için kurban keserlerdi. Biz Hıristiyanlar ise İsa Mesih’in gelişiyle bu kurban uygulamasının sona erdiğini kabul ederiz.

Bütün bu uygulamalara baktığımızda kurban konusunda en önemli olan şeylerden birisi kesilen kurbanın eti, kemiği ya da başka bir yeri değil önemli olan kanıdır. Kan ölüm kalım konusunda mecazi anlamlarla yüklü bir sözcüktür. Çünkü kan sözcüğü yaşamı ve ölümü simgeler. Dikkat ettiniz mi? Kesilen kurbanın kanı son damlasına kadar akıtılır ve bunun simgesel bir anlamı vardır. Bu anlamı açıklamadan önce sizinle kurbana biraz bakmak istiyorum. Kurban nedir? Kurban bizim inancımızda sadece bir simgedir. Ama neyi simgeler? Bu gün sizlerle bu simgelere bakmak ve kurbanın taşıdığı simgesel anlamlardan biraz bahsetmek istiyorum.

Kurban kesilirken, günahların bağışı için kurban edilen hayvanın kanı akıtılıyor ve bu kan sadece bir simge olarak bize günahlar için bir canın verilmesi gerektiğini gösteriyor. Madem ki kurban sadece bir simgedir o halde kurban kesmekle günahların bağışı sağlanamaz. Bir simge olan şey bunu sağlayamaz. O halde kurban günahların bağışını sağlayan başka bir şeyi simgeler ve ona işaret eder. Kurban üzerindeki simgelere bakmaya devam edelim.

Kurbanda aranan en önemli özelliklerden biride kesilecek olan hayvan saf ve kusursuz olmalıdır. Sakat ya da hastalıklı olmamalıdır. Çünkü Kutsal Yazılara göre insanın günahının bağışlanabilmesi için ya günahlı kişinin kendisi ölüm cezasına çarptırılacak ya da onun yerine kusursuz bir can verilecektir. Lakin ne kadar özen gösterilse de hiçbir hayvan tam anlamıyla kusursuz olamaz aslında tek kusursuz olan Tanrı’nın kendisidir. Bu yüzden İsa Mesih Tanrı kuzusu olarak kusursuz bir kurban oldu.

Eski antlaşmada kurban ile ilgili çok çarpıcı bir olay var. Tanrı, bir gün İbrahim’den oğlu İshak’ı kurban etmesini istiyor bu olay İbrahim’in imanının bir denenmesiydi ama başka bir olayı daha gösteriyordu. Ve İbrahim oğlu İshak’ı Tanrı istediği için kurban etmek üzere Moria dağına çıkarıyor. Burada görüyoruz ki İbrahim Tanrı için biricik oğlunu vermeye hazırdı. Ama buna gerek kalmadı çünkü İbrahim tam oğlunu kurban etmek üzereyken Tanrı bir kurban sağladı ve İbrahim oğlu yerine Tanrı’nın sağladığı hayvanı kurban etti. Ve İbrahim oranın ismini Tanrı sağlar koydu. Daha öncede oğluyla birlikte dağa çıkarken İbrahim Tanrı’ya tapınmak için çıkıyoruz dediğinde İshak babasına, o zaman kurban nerede baba diye sorduğunda İbrahim Kurbanı Tanrı sağlayacak diye cevap vermişti. İbrahim’in bu olayı ve söyledikleri yıllar sonra Tanrı’nın sağlayacağı gerçek kurbanı gölgeliyordu. Yani günahlarımız uğruna kendini feda eden İsa Mesih’i işaret ediyordu. Daha önce dediğim gibi İbrahim Tanrı için biricik oğlunu vermeye hazırdı ama buna gerek kalmadı. Fakat Rab Allah ise kendi özünden dünyaya gönderdiği biricik Oğlu İsa Mesih’ini verdi ve onu bizim canlarımızın kurtulması için feda etti. Günahlarımız için gerekli olan kurbanı Tanrı sağladı.

Bir canın kurtulması için başka bir canın feda edilmesi yeni bir şey değildir. Kutsal Kitaba baktığımızda İlk kurbanın Tanrı tarafından kesildiğini görürüz. Adem ile Havva günah işleyince kendilerini çıplak hissettiler. İlginç olan şu ki günah işlemeden öncede çıplaktılar ama bunu fark etmiyorlardı. Fakat günah onların utancını açığa çıkarmıştı ama Tanrı ne yaptı? Onların bu utancını deriden bir kaftan yaparak örttü. Deriden bir kaftan yapmak için ne gerekliydi? Bir hayvana ihtiyaç vardı ve Tanrı kaftan için ilk kurbanı kesti ve insanın utancını örttü.

İbrahim’den sonra kurban kesilerek Tanrı’ya yaklaşmak bir dini tören haline geldi ve Tanrı bunu onayladı. İsrailliler 40 yıl çöldeyken yaptıkları tapınma çadırında Tanrı’ya tapınıp ibadet ediyor ve kurban kesiyorlardı. Kesilen kurbanın kanı en kutsal yerin önündeki perdeye serpiliyordu. Sadece baş kahinin kendisi yılda bir kez hem kendi günahları hem de halkın günahları için kesilen kurbanın kanıyla en kutsal yere girer ve orada günahların örtülmesi için dua ederdi. İşte yapılan tüm bu uygulamalarda bile kurbanın günahları örtmek amaçlı kesildiğini görüyoruz.

Türk dil kurumu kurbanın mecazi anlamını şöyle açıklıyor: Bir ülkü uğruna feda edilen ya da kendini feda eden kimse. Şimdi düşünelim insanın günahlarını örtmek yüce bir amaç sayılmaz mı? Diyelim ki bir kişi günahlarımız uğruna ölürde onun ölümü aracılığıyla günahlarımızın tümü ortadan kaldırılırsa o zaman o kişinin ölümü değerli olmaz mı?

İşte bu yüzden İsa’nın ölümü değerli ve önemlidir. Tanrı özünden insan bedeni alıp dünyamıza gelen kusursuz ve tamamıyla günahsız yaşamış olan İsa Mesih bizim yerimize kendi canını verdi ve bizim yerimize kurban oldu. İsa bizim için kurban oldu demekle ne demek istiyoruz? Onun bizim günahlarımız için ölmesine gerek var mıydı? Her koyun kendi bacağından asılmaz mı? Öyleyse bir adamın ölümüyle başka biri nasıl günahlarına bağış bulabilir? diye sözler duyuyoruz.

Ama önce şunu söylemeliyim ki İsa Musa gibi yapmadı, yeni bir din veya şeriat kuralları getirmedi. Tam tersine çarmıh üzerinde ölümü ile yasanın bütün gereklerini yerine getirerek Tanrı’nın sevgisini ve adaletini insanlara açıkladı. Tanrı’nın adaleti yerine geldi. Çünkü bizim günahlarımızı kendi özünden dünyaya gelen İsa Mesih’in üzerine yükledi. Tanrı için acısız duygusuz bir durum değildi. Ta başlangıçtan beri hiç ayrılmadığı mükemmel olan ve özünden gelen oğlunu bizim için çarmıhta ezdi. Biz günahlarımızdan dolayı Tanrı’dan ayrı kalmaya mahkumken çarmıh üzerinde İsa Mesih özde kendisiyle bir olan ve aralarında hiçbir zaman ayrılık bulunmayan Baba Tanrı’dan ayrı kaldı. Bu ayrılık beklide acıların en acısıydı. Bu yüzden İsa Getsemani bahçesinde dua ederken “Baba mümkünse bu kase benden uzaklaşsın” dedi. İsa çarmıha gitmeye korktuğu için değil Baba Tanrı’dan hiç ayrılmadığı için ve ayrılmak istemediği için böyle dua etti. Çünkü İsa Mesih için ta öncesizlikten beri en önemli şey Tanrı’yla birlikte olmak.

İsa bizim günahlarımız için kalıcı ve yeterli son kurban oldu ve bundan başka da kurban olmayacaktır. Eski Atlaşma döneminde kesilen bütün kurbanlar İsa’yı simgeleyen birer işaretti. Üstelik bu kurbanlar günahı kaldırmıyor sadece örtüyordu. Oysa İsa’nın kurbanı bütün günahları kaldırabilecek güçte ve niteliktedir. Öyleyse daha önemli bir soruyla karşılaşıyoruz.

Mademki İsa Mesih son kurban olarak sunuldu ve ondan önceki kurbanlar o son kurbana işaret ediyordu. O halde ülkemizde neden hala kurban kesilmekte? Belki bazıları Tanrı’nın İbrahim’e yaptıklarını hatırlamak ve anmak için diyecek. Elbette ki bu olayı hatırlamalı ve bu olayı anımsamalıyız ama sadece anılmakla kalmamalıdır verilmek istenen oradaki mesajı anlamaya çalışmalıyız. Çünkü İbrahim’in kurbanı İsa’nın dünyaya geleceğini belirtiyordu. O zaman kurban bizim dikkatimizi İbrahim’e değil İsa’nın kendisine çekmeli. Çünkü İbrahim’in kurbanına değil İsa’nın kurbanına bakarsak onda günahlarımızın bağışlandığını göreceğiz.

Evet kardeşim senin günahların bağışlandı mı? Eğer İsa Mesih’in akıttığı kana sığınmamışsan günahlarına bağış bulamazsın. İbrahim öz oğlunu sunak üzerine yatırırken İsa Mesih’in çarmıh üzerindeki kefaretine işaret ediyordu. İsa yeryüzüne gelinceye dek günahların örtülmesi için kurban kesildi. Ama kurbanların kanı günahı ortadan kaldıramazdı. O eski dönemin kurbanları sadece tek gerçek kurbanı işaret ediyorlardı. Kurban Tanrı ile insan arasında yaptığı yeni antlaşmanın mührüdür.

Eski antlaşma şeriata dayanır, şeriata göre Tanrı ile diri bir ilişkimiz olacaksa onun evrensel kurallarını tümüyle hayatımız boyunca harfi harfine yerine getirmeliyiz. Ama Tanrı biliyor ki hiçbir insan Tanrı’nın kurallarını tam olarak yerine getiremez. Şeriat bize ne kadar günahlı olduğumuzu göstermek için verilmiştir. Durum böyle olmasaydı bir insan yasa aracılığıyla Tanrı’yı hoşnut edebilseydi, yasanın bütün gereklerini yerine getirebiliyor olsaydı İsa’nın bizim için ölmesine de gerek kalmazdı. Ne var ki Tanrı kendi hikmetine, sevgisine ve adaletine göre İsa’nın bizim için kurban olmasını gerekli gördü. Tanrı bizden daha hikmetli ve akıllı değil mi ki biz hayır efendim biri başkası için ölemez diyebiliyoruz?

İsa’nın günahlarımız aracılığıyla kurban olacağı bir çok peygamberler tarafından da önceden bildirildi. Yeşeya peygamber İsa’dan 750 yıl önce şöyle dedi: Yeşeya 53:3-5 bundan başka daha açık söz olamaz.

Herkes gibi sende günahlısın kardeşim ve günahlarının getirdiği bir ceza vardır. Bu ceza ölüm cezasıdır. Bu ceza verilmeden seninle Tanrı arasında bir barış bir ilişki söz konusu olamaz, tek kurban olan İsa Mesih seninle Tanrı’yı barıştırmak için günahlarını ve cezanı yüklendi. Bu günlerde kesilen hayvanlara bakarken Rab Tanrı’nın senin için ne yaptığını hatırlarsan ve bunun için şükredersen iyi olur.

Ramazan ARKAN
Antalya İncil Kilisesi Pastörü